Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào của mỗi người dân . Trải qua bao thăng trầm lịch sử, những phong tục, lễ hội và làng nghề nơi đây vẫn đang được gìn giữ vẹn nguyên, trở thành "linh hồn" kết nối quá khứ và hiện tại. Những "viên ngọc quý" giữa lòng đời thường Đến với , du khách không khỏi ấn tượng bởi những lễ hội hoặc phong tục tiêu biểu. Đây không chỉ là dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn tổ tiên mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết cộng đồng. Từng điệu múa, lời ca hay những nghi thức cổ truyền đều chứa đựng chiều sâu tri thức dân gian đã được truyền thụ qua nhiều thế hệ. * Về Điểm hẹn về nguồn Đầu tiên phải kể đến đó là Khu căn cứ cách mạng núi Dinh và các thắng cảnh quanh khu vực. Núi Dinh có độ cao 491m so với mực nước biển, từ cảnh quan hai bên đường có thể nhận rõ các tầng khí hậu khác nhau. Với địa hình đồi núi hiểm trở, nhiều suối, hang động và những cánh rừng nguyên sinh rậm rạp, núi Dinh là căn cứ cách mạng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Những địa danh, như: hang Dây Bí, hang Mai, hang Tổ, Bưng Lùng, căn cứ Diệu Linh… là những chứng tích về lòng quả cảm, sự gan dạ, mưu trí của quân và dân ta. Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều di tích lịch sử, văn hóa lâu đời, có nhiều di tích được xếp hạng di tích quốc gia... Tại các di tích này, hàng năm diễn ra các lễ hội truyền thống mang đậm nét văn hóa dân gian của ngư dân miền biển, như: Lễ hội Nghinh Ông đình thần Thắng Tam (ngày 16 đến 18-8 âm lịch); lễ hội Dinh Cô (ngày 10 đến 12-2 âm lịch); lễ hội Trùng Cửu (ngày 9-9 âm lịch)... Những điều đó đã góp phần làm nên diện mạo của một TP Hồ Chí Minh không chỉ giàu tiềm năng kinh tế, du lịch biển, mà còn là một điểm đến của các giá trị văn hóa, lịch sử hấp dẫn. Lễ hội Nghinh Ông đình Thắng Tam Ngư dân Long Hải rất xem trọng Nghinh Ông, lễ hội tri ân cá Ông, một loài cá phù hộ việc đi biển được thuận lợi. Theo quan niệm, cá Ông được xem là vị cứu tinh cho ngư dân. Hơn nữa, người dân cũng gửi gắm ước mong trời yên biển lặng, cuộc sống ấm no. Lễ hội Nghinh Ông đình Thắng Tam được tổ chức từ 16/8 đến 18/8 âm lịch. Phần lễ gồm diễu hành rước cá Ông từ nhà truyền thống cách mạng về đình Thắng Tam; cúng giỗ tiên hiền và các anh hùng liệt sĩ; thỉnh sắc thần, cúng tế ông Nam Hải, xây chầu đại bội, diễn tuồng cổ. Phần hội diễn ra với các các trò chơi dân gian tái hiện các hoạt động của ngư dân như câu cá, kéo co, đẩy cây, cờ ca rô trên cát, nhảy sạp, đan lưới, thả diều, cướp cờ, bắn bi sắt… Các hoạt động lễ hội tổ chức tại khu vực Bãi Trước, miếu Hòn Bà và khu di tích lịch sử đình Thắng Tam, bờ kè biển cáp treo Vũng Tàu và cột cờ Bãi Sau. Lễ hội Dinh Cô Long Hải Lễ hội Dinh Cô Long Hải cũng là một trong những lễ hội đặc sắc ở TP Hồ Chí Minh được nhiều du khách chú ý. Lễ hội Dinh Cô được tổ chức vào ngày 12 tháng 2 âm lịch tại Long Hải. Đây là một lễ hội nước (lễ rước bằng tàu thuyền trên biển) với rất đông người tham dự. Các đội múa lân, dàn nhạc ngũ âm từ nhiều tỉnh cũng đến góp vui. Các nghi lễ diễn ra trong ngày hội: lễ cầu an tại chính điện, đêm hội hoa. Lễ rước vào sáng 12 trên hàng chục chiếc ghe thuyền trang hoàng lộng lẫy. Lễ hội nằm trong hệ thống lễ hội thờ Mẫu – nữ thần của ngư dân. Nhưng đây còn là sự kết hợp của lễ hội cầu ngư với tục thờ cúng thần biển và tín ngưỡng thờ Mẫu. Lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành Lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành diễn ra từ 16/10 đến 18/10 âm lịch để bày tỏ sự tôn kính với 5 vị thần nữ tượng trưng cho ngũ hành kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Đây còn là lễ hội lâu đời ở PhườngVũng Tàu, các nghi thức cúng bái được tổ chức cầu kỳ và long trọng, chứa đựng nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống. Lễ hội sẽ bắt đầu với nghi thức nghinh Bà từ Hòn Bà về Miếu Bà Ngũ Hành. Khác với lễ Nghinh Ông dùng ghe trên biển, đám rước của lễ Nghinh Bà đi bộ trên đất liền và chờ đến khi thủy triều rút mới thực hiện nghi lễ. Khi Nghinh Bà về đến miếu, người dân sẽ cúng giỗ tiền hiền hậu hiền, chầu mời, cúng nghinh và cúng tạ thần. Sau đó, hát bội được tổ chức với các vở diễn Phan Thế Ngọc đả lôi đài, Sở Văn cứu giá, Mai trắng xe duyên… Chiều đến thì diễn ra các nghi lễ truyền thống như đại bội, bóng rỗi, múa mâm vàng, mâm bạc… Lễ hội Trùng Cửu Trong danh sách những lễ hội đặc sắc ở Long Sơn còn có lễ hội Trùng Cửu, lễ hội diễn ra vào 9/9 tại đảo Long Sơn. Không tổ chức linh đình, nhưng Trùng Cửu vẫn thể hiện nét văn hóa đặc sắc từ đạo ông Trần hay ông Nhà Lớn. Đây là lễ hội tưởng nhớ công ơn khai hoang lập ấp của ông Lê Văn Mưu (hay ông Trần), đồng thời cầu sức khỏe, bình an. Không có hát múa, rước sắc, lễ hội chỉ có những dòng người thành kính dâng hương. Lễ hội có những nghi thức trang trọng cùng chuỗi hoạt động mang nét đẹp bình dị của làng quê. Ngoài ra, lễ Trùng Cửu cũng là dịp để tham quan và chiêm ngưỡng quần thể Nhà Lớn lâu đời, lưu trữ nhiều giá trị văn hóa và lịch sử. Toàn bộ quần thể rộng 2 ha với các công trình nhà lầu, nhà trệt mái ngói. Vào ngày lễ hội, các dãy nhà cổ tại đây được trang trí 500 câu liễn đỏ truyền tải thông điệp tích cực. Lễ giỗ Đức Thánh Trần Hưng Đạo Hàng năm cứ từ 19 đến 21 tháng 8 âm lịch, đền thờ Đức Thánh Trần phường Vũng Tàu lại tổ chức đại lễ giỗ Đức Thánh Trần Hưng Đạo. Lễ giỗ diễn ra với các nghi thức: cúng khao thỉnh, lễ dâng hương, nam tế quan, thụ lộc, múa lân sư rồng; nghi thức cúng cáo yết… Đây là nghi lễ được tổ chức theo tập tục dân gian để tưởng nhớ và ghi ơn một vị tướng tài ba của dân tộc. Hàng năm, lễ giỗ thu hút hàng ngàn lượt người dân và du khách đến dâng hương, chiêm bái, tưởng nhớ công ơn của Trần Hưng Đạo và đồng thời cầu mong sức khỏe, bình an. * Về Truyền thống làng nghề TP HCM hiện có nhiều làng nghề truyền thống, như: đúc đồng, làm bánh tráng, làm bún, mây tre đan, sò ốc mỹ nghệ, dệt lưới… Đây là một lợi thế để ngành du lịch kết hợp, khai thác, vừa quảng bá được sản phẩm công nghiệp địa phương, vừa tạo được nét độc đáo trong hoạt động du lịch. Các làng nghề truyền thống nằm rải khắp các địa phương, ra đời từ rất lâu như làng nghề truyền thống được đã công nhận gồm nghề làm bún Long Kiên thuộc phường Bà Rịa; nghề sản xuất rượu Hoà Long thuộc phường Tam Long; nghề làm bánh hỏi An Nhứt huyện Long Đất, nghề sản xuất muối An Ngãi huyện Long Đất; nghề sò ốc mỹ nghệ phường Vũng Tàu và 01 làng nghề truyền thống bánh tráng An Ngãi, huyện Long Đất. Sự có mặt của những làng nghề này đã góp phần tạo ra những sản phẩm độc đáo, mang đậm nét văn hóa của địa phương. Nỗ lực để truyền thống không bị lãng quên Trong bối cảnh hội nhập, chính quyền và nhân dân TP HCM đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực để bảo tồn di sản nhằm: • Giáo dục thế hệ trẻ: Đưa các làn điệu dân ca, trò chơi dân gian vào trường học. • Phát triển du lịch bền vững: Gắn kết các giá trị văn hóa với du lịch trải nghiệm, giúp người dân vừa giữ nghề, vừa phát triển kinh tế. • Số hóa di sản: Ghi hình, tư liệu hóa các công trình kiến trúc cổ và nghi lễ đặc sắc để lưu trữ lâu dài. Lời kết Truyền thống không phải là những gì cũ kỹ, mà là nền tảng vững chắc để TP HCM vươn mình ra thế giới. Việc bảo tồn văn hóa chính là bảo vệ "mã định danh" riêng biệt của quê hương, để dù đi đâu, mỗi người con của vùng đất này vẫn luôn nhớ về nguồn cội với niềm tự hào kiêu hãnh.
